Arabic English
سه‌ره‌کی| ده‌رباره‌ی ڕێکخراو| سه‌نته‌ری نینا| ستاف| په‌یوه‌ندی| وێنه‌


بیروڕاو دیدار
avatar

ئیسلامی توندڕەو یان سیاسه‌ت و پەلەقاژێی ده‌سه‌ڵات!

به‌پێی کارو کرده‌وه‌کانی گروپه‌ ئیسلامیه‌کان له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵی ڕابوردو، وه‌ به‌ تایبه‌ت له‌م ماوا...
avatar

هه‌موومان به‌رپرسیارین، هه‌نگاوێک بۆ پێشه‌‌وه‌!

به‌ده‌ر له‌وه‌ی که‌ ‌ مه‌سه‌له‌ی ژن وه‌ک پرسێکی سیاسی ده‌بێت له‌ کۆنسێپتی تایبه‌تی خۆیدا به‌ڕۆشنی با...
avatar

8 ی مارس! ‌ هه‌ندێک له‌ خاڵه‌ لاوازه‌کانی بزوتنه‌وه‌کانی ژنان له‌ سه‌ر ئاستی جیهان و ناوچه‌یی

- هه‌ژمونی ده‌سه‌ڵاتی ڕاستڕه‌و.
- به‌هێز بوونی ڕاسیزم و لیبرالیزم و ئیسلامی سیاسی له‌سه‌ره‌نجامی بێهێزی...
ئایا پێت وایه‌ که‌ ده‌بێت دین له‌ ده‌وڵه‌ت و یاسا جیا بکرێته‌وه؟
بەڵێ
نەخێر
بۆم گرینگ نیە
Contact RSS Facebook Youtube

فیمینیزم له نیوان به دحالیبوون و ته نگه ژه د(روزا حوسين)


20 Aug 2013
ڕۆزا حسێن: شتێك كه‌ ده‌كرێت كۆك بین له‌سه‌ری ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هۆكاری ئه‌و چه‌قبه‌ستووییه‌ هه‌رچییه‌ك بێت ئه‌و موناقه‌شه‌ تیۆرییه‌ نییه‌ كه‌ له‌و ناوه‌نده‌دا هه‌یه‌. من له‌ درێژه‌دا قسه‌یه‌ك له‌ ناوه‌ڕۆكی ئه‌و دیبه‌یت و موناقه‌شه‌یه‌ ده‌كه‌م كه‌ له‌و ناوه‌نده‌دا هه‌یه‌، به‌ڵام با جارێ قسه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌و خامۆشییه‌ ڕێژه‌ییه‌ بكه‌م كه‌ له‌ ناوه‌ندی خه‌بات بۆ مافه‌كانی ژناندا هه‌یه‌.

من پێموایه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ دۆزی ژێرده‌سته‌یی ژنانی كوردستان زۆر لای لێ ناكرێته‌وه‌ به‌شێكه‌ له‌وه‌ی كه‌ هه‌ر خودی دۆزی مافه‌كانی مرۆڤ لای ئێمه‌ زۆر لای لێ ناكرێته‌وه‌. به‌ مانایه‌كی تر، ئه‌وه‌ لاوازیی ڕێز بۆ مرۆڤه‌ له‌ كوردستاندا كه‌ وا ده‌كات ئه‌و كاره‌ساتانه‌ی كه‌ له‌ ژیانی ژنانی كوردستاندا هه‌ن خه‌ڵكی ئێمه‌ نه‌جوڵێنێت. ئه‌وه‌ خه‌تای موناقه‌شه‌ی چالاكوانانی ئه‌و بواره‌ نییه‌ كه‌ ته‌نها له‌ یه‌ك مانگدا له‌ سێ پارێزگاكه‌ی هه‌رێمی كوردستاندا، خوێنی ١٩٤ ئینسانی ژن ده‌ڕژێ و خه‌ڵكیش بۆ خۆیان هه‌ر ژیانه‌ ئاساییه‌كه‌ی خۆیان ده‌ژین و دنیا نادرێت به‌سه‌ر یه‌كدا. ئه‌و كاره‌ساتانه‌ ده‌بێت دۆزی هه‌موو كۆمه‌ڵگا بێت نه‌ك ته‌نها دۆزی ژنان یان چالاكوانانی بواری مافه‌كانی ژنان. چالاكوانانی ژنان به‌شێكی زۆریان هه‌ست به‌وه‌ ده‌كه‌ن ئه‌وه‌ چی به‌ربه‌رییه‌تێكه‌ به‌سه‌ر ژنای كوردستاندا دێت، به‌ڵام سه‌ختییه‌كی زۆریان هه‌یه‌ له‌وه‌دا كه‌ خه‌ڵكی ئه‌و هه‌رێمه‌ و بڕیاربه‌ده‌ستان له‌وه‌ تێبگه‌یه‌نن كه‌ بۆچی ئه‌وه‌ به‌ربه‌رییه‌ته‌. به‌ربه‌رییه‌ت ڕۆژانه‌ به‌ناو شاره‌كانی ئێمه‌دا گوزه‌ر ده‌كات بێئه‌وه‌ی بۆ یه‌ك له‌حزه‌ش هێمنیی ناوشار بشوێنێت.

بیهێنه‌ پێش چاوی خۆت له‌پاڵ ئه‌و ژیانه‌ دۆزه‌خه‌وه‌ كه‌ ژنان و كوردستان هه‌یانه‌، هێشتا چالاكوانانی مافه‌كانی ژنان ده‌بێت ووزه‌ به‌وه‌وه‌ سه‌رف بكه‌ن كه‌ بۆ خه‌ڵكی بسه‌لمێنن كه‌ دروست نییه‌ ئینسان ئینسان بكوژێت و ئه‌و كوشتنانه‌ ناڕه‌وان. لای ئێمه‌ تا ئاستی بێده‌ربه‌ستی هه‌ستی ئینسانیی و خۆشه‌ویستیی ئینسان سڕ بووه‌. بۆیه‌ كاركردن له‌گه‌ڵ واقیعێكی وادا ئاسان نییه‌.

كاری كاریگه‌ر له‌سه‌ر دۆخێكی وا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ مافه‌كانی مرۆڤ و له‌وانه‌ مافه‌كانی ژنان به‌ ده‌زگای ده‌وڵه‌تیی و به‌ دامه‌زراوه‌ی ڕه‌سمیی ڕه‌سمییه‌ت پێ بده‌یت و هه‌وڵ بده‌یت بیكه‌یت به‌ عه‌قڵییه‌ت. به‌ مانایه‌كی تر، ده‌بێت ئێمه‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی دامه‌زراوه‌یی ساز بده‌ین كه‌ ڕێز بۆ مرۆڤ و بۆ مافه‌كانی مرۆڤ پایه‌ی بناغه‌یی بن تیایدا. به‌ڵام ته‌گه‌ره‌ی گه‌وره‌ی به‌رده‌م ئه‌م گه‌شه‌پێدانه‌ به‌ كلتورێكی مرۆڤدۆستانه‌، ئه‌و گه‌نده‌ڵییه‌یه‌ كه‌ سه‌راپای ده‌زگای ده‌وڵه‌تیی شه‌له‌ل پێكردووه‌ و ناهێلێت هیچ كارێكی سیسته‌ماتیك جێ بگرێت. گه‌نده‌ڵیی هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ سه‌روه‌ت و سامانی وڵات به‌ تاڵان ده‌برێت یان له‌به‌ر نیپۆتیزم كاری ناحه‌قانه‌ی زۆر ده‌كرێت، به‌ڵكو گه‌نده‌ڵیی ئاوا كاركردنی جیدییانه‌ له‌سه‌ر بێمافییه‌كانیش ته‌گه‌ره‌ تێده‌خات و لێده‌گه‌رێت پێشێلكارییه‌كانی مافی مرۆڤ بێ سزا و بێ چاره‌سه‌ر تێپه‌ڕن. ده‌مه‌وێت بڵێـم كه‌ ڕۆڵی ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم له‌ سه‌ختیی ژیانی ژنانی كوردستاندا هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ كاری له‌سه‌ر ناكه‌ن، به‌ڵكو موساهه‌مه‌یان هه‌یه‌ له‌ خستنه‌وه‌ی ئه‌و دۆخه‌دا. ئه‌مه‌ش به‌ ده‌وری خۆی ئه‌و كلتوری بێباكییه‌ زیاتر له‌ كۆمه‌ڵگادا جێ پێ ده‌گرێت كه‌ به‌رامبه‌ر به‌ قورسیی ژیانی ژن هه‌یه‌. ئه‌و كلتوره‌ی كه‌ ناتوانێت ئه‌و ڕاستییه‌ ساده‌یه‌ ده‌رك پێ بكات كه‌ ناخۆشیی ژیانی ئینسانێكی ژن هیچ جیاوازییه‌كی نییه‌ له‌ ناخۆشیی ژیانی ئینسانێكی پیاو. كلتورێك كه‌ ئه‌وه‌نده‌ بێهه‌سته‌ كه‌ پێیوایه‌ ئینسان له‌ دوو ڕه‌گه‌ز دروست كراوه‌ و یه‌كێكیان زیاتر هه‌ست به‌ ئازار و ناخۆشیی ژیانی خۆی ده‌كات له‌وی تریان. ئه‌مه‌ بێهه‌ستییه‌كه‌ كه‌ كه‌وتنه‌وه‌ی خه‌تای هه‌ر كه‌سێكی تیا بێت، خه‌تای چالاكوانانی بواری مافه‌كانی ژنانی تیادا نییه‌.

هه‌رچی ئه‌و دێبات ئه‌و گفتوگۆ تیرۆییه‌یه‌ كه‌ له‌ ناو ناوه‌ندی چالاكوانانی مافه‌كانی ژناندا ده‌گوزه‌رێت، به‌تایبه‌ت ئه‌و دێباته‌ی كه‌ له‌م دواییه‌دا ژماره‌یه‌ك له‌ چالاكوانانی ئه‌و بواره‌ پێوه‌ی سه‌رقاڵن، ئه‌وا من پێموایه‌ ئه‌و ڕاگۆڕینه‌وه‌ و دێباتكردنه‌ دیارده‌یه‌كی ته‌ندروسته‌. بۆی هه‌یه‌ من ڕام وابێت كه‌ ئه‌و دێباتو نیقاشه‌ جار جاره‌ له‌وه‌ ده‌رده‌چێت دێباتێكی به‌به‌رهه‌م یان بونیادنه‌ر (Constructive) بێت، به‌ڵام گرنگیی خۆیان ده‌بێت ئه‌گه‌ر به‌ده‌وری پرسه‌ هه‌نوكه‌ییه‌كاندا جڕ بكرێنه‌وه‌ و تاوتوێكردنی تیۆریی ئه‌و میكانیزمی كارو چالاكییانه‌ بێت كه‌ له‌ڕابردوودا كاری پێكراوه‌ و، له‌پێناو نه‌خشه‌سازییدا بۆ كاری داهاتووی بزووتنه‌وه‌ی ژنان بێت.

من ئه‌گه‌رچی گه‌شبینم به‌وه‌ی كه‌ ڕێنوینییكردنی تیۆریی و خوێندنه‌وه‌ی ئه‌كادیمیی بۆ پرسی ژنان و جێنده‌ر له‌ كوردستان له‌ داهاتوودا به‌ره‌و پێش ده‌ڕوات و پرسی ژنان له‌و گیرخواردنه‌ ده‌رده‌چێت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سه‌رنج و تێبینیی تایبه‌تی خۆم ‌ له‌سه‌ر كورتهێنانی هه‌ندێك له‌و نیقاش و دێباتانه‌ و ناڕۆشنیه‌كانی ناویان هه‌یه و له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا هه‌وڵده‌ده‌م بیروبۆچوونی خۆم له‌سه‌ر ئه‌و دێباته‌ و نارۆشنیه‌كانی ده‌وری له‌ باسێكی درێژدا به‌رچاو بخه‌م.

ڕێوان: ده‌رئه‌نجامی كاركردن به‌شێوه‌یه‌كی عه‌مه‌لی له‌ناو جه‌ماوه‌ری ژناندا و ئه‌و تیۆرانه‌ی باسده‌كرین بۆشیاییه‌كی گه‌وره‌ له‌ نێوانیاندا هه‌یه‌. به‌ڕێزت ئه‌م بۆشاییه‌ چۆن ده‌بینیت و چی میكانیزمێكت پێ په‌سه‌نده‌ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆشاییه‌؟

ڕۆزا حسێن: من وا له‌ پرسیاره‌كه‌ت تێده‌گه‌م كه تۆ مه‌به‌ستت ئه‌وه‌ بێت كه‌ ناهاوئاهه‌نگییه‌ك له‌ نێوان تیۆری فێمینیزم و چالاكییه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی ژنان له‌بواری پراكتیكدا هه‌بێت. به‌ڵێ منیش پێموایه‌ ئه‌م بۆشاییه‌ مه‌وجوده‌. ئه‌م ناهاوئاهه‌نگیه‌ش بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕیته‌وه‌ كه پرسی ژنان ته‌نها وه‌ك كێشه‌ی ژنان و ڕێكخراوه‌كانییان چاو لێده‌كرێت و ده‌سه‌ڵات و كۆمه‌ڵگا ئه‌و به‌رپرسیارێتییه‌ی كه‌ له‌سه‌رییانه‌ به‌رانبه‌ر به‌ تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگا هه‌ڵناگرن و هه‌نگاوی پراكتیكی نانێن بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ‌ پرۆژه‌ و میكانیزمی كاركردنانه‌ی كه‌ ڕیكخراوه‌كانی ژنان ده‌یخه‌نه‌ به‌رده‌ست، بخرێته‌ بواری پراكتیكه‌وه‌. نموونه‌یه‌كی زۆر ساده‌ی ئه‌مه‌ش كارانه‌كردنی یاسای توندوتیژی ناو خێزانه‌ كه‌ دوای زیاتر له‌ دوو ساڵ هێشتا له‌ڕووی پراكتیكه‌وه‌ كارێكی وای له‌سه‌ر نه‌كراوه‌. ئه‌مه‌یه‌ وا ده‌كات زۆر جار پرۆژه‌كان و ته‌نانه‌ت یاساكانی بواری جێنده‌ریش وه‌ك بڕیاری ناڕیالیستیی و تیۆرییه‌كی ڕووت ده‌مێننه‌وه‌، یان ته‌نانه‌ت وا باس لێ ده‌كرێن و ده‌خرینه‌ به‌رچاو كه‌ گوایه‌ ئه‌و داواكارییانه‌ ناڕیاڵیستیین و داواكاری فیمینسته‌كان بۆ نه‌هێشتنی هه‌ڵاواردن و جیاوازكاریی له‌سه‌ر بناغه‌ی ڕه‌گه‌زی بایلۆجیی، وه‌ك داواكارییه‌كی ئایدیالیستانه‌ی فیمینسته‌كان پیشان ده‌درێت.

ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ ناڕۆشنییه‌كی تیۆریی تا ڕاده‌یه‌ك به‌رچاویش له‌ ناو چالاكانی بواری مافه‌كانی ژنان خۆشیاندا هه‌یه سه‌باره‌ت به‌ فیمینزم و جێنده‌ر. تا ئه‌و ئاسته‌ به‌دحاڵیبوون و گرفتی تێنه‌گه‌یشتنی قوڵ له‌ فیمینیزم هه‌یه‌ كه‌ جار هه‌یه‌ هه‌ركه‌س له‌جێی خۆیه‌وه‌ خۆی پێناسه‌یه‌ك بۆ فیمینیزم دروست ده‌كات و ده‌ست ده‌كات به‌ ڕه‌خنه‌كردنی ئه‌و فیمینیزمه‌ی خۆی پێناسه‌ی بۆ داناوه‌. نموونه‌یه‌كی ئه‌مه‌ ده‌كرێت ئه‌وه‌ بێت كه‌ كه‌سێك دێت پێناسه‌یه‌كی وه‌ها به‌رته‌سك داده‌بڕێت به‌سه‌ر فیمینزم ده‌كات كه‌ هیچ له‌و چالاكییه‌ فیمینیستییه‌ گرنگانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ زیاتر له‌ بیست ساڵه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستاندا ئاماده‌یه‌. له‌به‌رامبه‌ردا پێناسه‌یه‌كی به‌رته‌سكی تری فیمینیزم دروست ده‌كرێت و ده‌كوترێته‌وه‌ كه‌ فیمینیزم وه‌ك ڕه‌خنه‌ و ڕووبه‌ڕوونه‌وه‌ی ژن بۆ پیاو پێناسه‌ ده‌كات ئه‌م به‌هه‌ڵه‌تێگه‌یشتنه‌ شه‌عبییه‌ له‌ فیمینیزم ده‌كاته‌ بناغه‌ی قسه‌ی خۆی له‌سه‌ر بزووتنه‌وه‌كه‌.

ئه‌مه‌ درێژه‌ی ئه‌و به‌هه‌ڵه‌تێگه‌یشتنه‌یه‌ كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا بۆ فیمینیزم هه‌یه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نایه‌ت كه‌ ئێمه‌ پێمانوابێت بزووتنه‌وه‌ی فێمنیستیی له‌ كوردستاندا هیچی نه‌كردووه‌ یان نائومێدیی پیشان بده‌ین. به‌ڵكو به‌ڕای من ئه‌گه‌رچی دۆخی بزوتنه‌وه‌ی ژنان له‌ئاستی چاوه‌ڕوانییه‌كانی ئێمه‌دا نییه‌، به‌ڵام هه‌نگاوی باشی ناوه‌. ئێمه‌ی چالاكانی ئه‌و بواره‌ ده‌بێت ئه‌و هه‌وڵه‌ باشانه وه‌ك چه‌كیك بۆ به‌رده‌وامبوون به‌كاربهێنین و له‌ كورتهێنانه‌كانیش بكۆڵینه‌وه‌ ته‌نها و ته‌نها به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنییان نه‌ك بۆ شكاندن و كه‌منرخكردنی ئه‌و هه‌وڵانه‌ی كه‌ له‌م ڕاستایه‌دا دراون. به‌م شێوه‌یه‌یه‌ ده‌توانین بواری پراكتیك و تیۆریی لێكهه‌ڵپێكین و هاوئاهه‌نگییان له‌نێواندا دروست بكه‌ین.

ڕێوان: وه‌ك ده‌زانن كاركردنی ڕه‌وته‌ ئیسلامیه‌كان له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردییدا له‌باره‌ و ئه‌و ڕه‌وتانه له‌ڕێگه‌ی په‌یوه‌ندی كاركردنه‌وه هه‌وڵی به‌رده‌وام هێشتنه‌وه‌ی ژنان ده‌ده‌ن له‌بازنه‌ی ئایدۆلۆجیای خۆیاندا. به‌ڕای به‌ڕیزت چه‌قبه‌ستوویی بزووتنه‌وه‌ی ژنان له‌به‌رامبه‌ر به‌رفراوانیی ئه‌واندا چی ده‌رئه‌نجامێكی لێده‌كه‌وێته‌وه‌؟‌

ڕۆزا حسێن: ئه‌و شه‌ڕه‌ی ئیسلامییه‌كان ده‌یكه‌ن بۆ ڕێگرتن له‌ هاتنی ژنان بۆ ناو كۆمه‌ڵگا ڕه‌گی مێژوویی خۆی هه‌یه‌ كه‌ هه‌ر په‌یوه‌نددار نییه‌ به‌ ئاین و كلتوری ئیسلامییه‌وه‌. به‌ گه‌یشتنی مرۆڤایه‌تیی به‌ ڕێنیسانس و سه‌رده‌می ڕۆشنگه‌ریی، ئیتر مه‌سه‌له‌ی باسكردنی مافه‌كانی مرۆڤ و مافی هاوڵاتیبوون هاته‌پێشه‌وه. بزووتنه‌وه‌ی ژنانیش له‌و سه‌رده‌مه‌دا به ‌ئیلهاموه‌رگرتن له‌و بزووتنه‌وه‌ و له‌و تیۆرانه‌ی كه‌ دواتر بوونه‌ بناغه‌ی جاڕنامه‌ی مافه‌كانی مرۆڤ، له‌ شه‌پۆلی یه‌كه‌می داخوازییه‌ فیمینیسته‌ییه‌كاندا هه‌وڵیاندا داوای مافی ده‌نگدان و به‌شداریی سیاسیی بۆ خۆیان بكه‌ن. ئالێره‌‌وه‌ ژنان و خۆسه‌لماندیان وه‌ك هاوڵاتی خاوه‌ن ماف له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا سه‌رهه‌ڵئه‌دات. هه‌ربۆیه‌ ئه‌و ئایدۆلۆجیایانه‌ی كه كرانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ به‌ڕووی ژناندا بۆیان قابیلی قبوڵ نییه‌ و ئایدۆلۆجیایه‌كی كۆنسه‌رڤاتیڤی پارتریاركییان هه‌یه‌، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م خۆسه‌لماندنه‌ی ژناندا كه‌وتنه‌ سه‌نگه‌ره‌وه‌ و هه‌رده‌م له‌ هه‌وڵدا بوون بۆ رێگریی له‌ به‌شداریی كۆمه‌ڵایه‌تیی ژنان و بوونیان به‌ هاوڵاتیی یه‌كسان. پیاوانی ئاینیی و ئیسلامی سیاسییش له‌ كوردستان دروستبووی ناو كلتورێكی كۆنسه‌رڤاتیڤیی پاتریاركیین، بۆیه‌ ئاساییه‌ وه‌ستانه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ڕۆڵی كۆمه‌ڵاتیی نوێی ژنان له‌ كۆمه‌ڵگای مۆدێرندا و هه‌وڵی فه‌رزكردنه‌وه‌ی ڕۆڵه‌ كۆنه‌كه‌ به‌سه‌ریاندا، به‌شێكی سروشتیی كارو چالاكییان بێت.

ئه‌مه‌یه‌ كه‌ واده‌كات پاسیڤبوون و نه‌بوونی كاردانه‌وه‌‌ له‌به‌رانبه‌ر هه‌ر ئایدۆلۆجیایه‌كدا كه‌ كۆمه‌ڵگا به‌ره‌و كۆنه‌پارێزی زیاتر پاڵده‌نێت ده‌رئه‌نجامی باشی لێناكه‌وێته‌وه‌ له ‌په‌یوه‌ند به‌ پرسی ژنان و مه‌سه‌له‌ جێنده‌رییه‌كان و، ئه‌وه‌نده‌ی تر بێمافیی زیاتر بۆ ژنان به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت.

ئاشكراشه‌ كه‌ ئایدۆلۆجیای ڕه‌وته‌ ئیسلامیه‌كان گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ڕۆڵه‌ ترادیشۆناڵه‌كه‌یه‌ بۆ ژنان كه‌ خۆی له‌ كاری ناو چواردیواری ماڵ و به‌خێوكردنی مێرد و منداڵدا ده‌بینێته‌وه‌. بۆیه‌ به‌پێی ئه‌و ئایدۆلۆجیایه‌ی ئه‌وان ئه‌گه‌ر ژنێك بیه‌وێت وه‌ك كائینیكی سه‌ربه‌خۆ خۆی له‌ناو كۆمه‌ڵگادا ئاماده‌ بكات، ئه‌وا ئه‌و ژنه‌ له‌ ڕۆڵی ژنانه‌ی خۆی لایداوه‌ و به‌ ناشیرینكردن و به‌ گوشاربۆهێنان تا ئاستی كوشتن ڕێی پێ ده‌گرن. ئه‌مه‌یه‌ كه‌ وا ده‌خوازێت ئێمه‌ومانان جیاوازییه‌كی ڕیشه‌یی له‌نێوان فیمینزمی لیبڕال و فیمینیزمی كۆنسه‌رڤاتیڤ ببینین. ئه‌م جیاوازییه‌ مومكینه‌ ئه‌وه‌نده‌ زیاد بكات تا ئه‌و شوێنه‌ی، وه‌ك ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ بینیمان، ''فیمینیزمی ئیسلامییش'' سه‌رهه‌ڵبدات.

ڕێوان: ماوه‌یه‌ك چه‌ند حاڵه‌تێكی فره‌ژنیی له‌نێو كه‌سایه‌تییه‌ دیاره‌كانی پارته‌ ئیسلامییه‌كاندا ڕاگه‌یه‌نراوه‌ و ژنانی ئه‌و كه‌سانه‌ش كه‌ خۆیان سه‌ربه‌ هه‌مان ڕه‌وتن ئه‌وه‌یان قبوڵنه‌كردووه‌ و په‌نایان بۆ یاسا بردووه‌. تێڕوانینی به‌ڕێزت بۆ ئه‌مه‌ چییه‌؟

ڕۆزا حسێن: شكاتكردنی ئه‌و ژنانه‌ ئه‌گه‌ر مانایه‌كی هه‌بێت ته‌نها مانای ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و ئایدۆلۆجیایه‌ی كه‌ پێداگریی له‌سه‌ر ئاساییبوونی فره‌ژنیی ده‌كات ئایدۆلۆجیایه‌كی ناكۆكه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ست و سروشتی عاتیفیی ئینساندا و ته‌نها له‌كاتێكدا مومكینه‌ جێبه‌جێ بكرێت ئه‌گه‌ر كائینی ژن وه‌ك كائینێكی ''كه‌مهه‌ستتر'' له‌ پیاو سه‌یر بكه‌ین. ئه‌وه‌ی كه‌ ژنانێك، باوه‌ڕیان به‌ هه‌ر ئاین و ئایدۆلۆجیایه‌ك بێت، ناتوانن له‌گه‌ڵ هاوسه‌رێكدا هه‌ڵبكه‌ن كه‌ هاوسه‌ری تریش له‌ ژیانیدا هه‌بێت، ئه‌وه‌ ده‌رده‌خات كه‌ فره‌ژنیی كارێكه‌ ڕه‌گه‌زی ئینسان ناتوانێت بیكات، ته‌نها له‌ حاڵه‌تێكدا نه‌بێت كه‌ پیاوه‌كه‌ ئینسانی ژنی به‌لاوه‌ ته‌نها وه‌سیله‌ی دامركاندنه‌وه‌ی حه‌زی سێكسیی بێت و به‌ مرۆڤێكی كامڵی خاوه‌ن هه‌ست و عاتیفه‌ی ئینسانیی نه‌زانێت. بۆیه‌ جێگه‌ی دڵخۆشیی و ده‌ستخۆشانه‌یه‌ كه‌ ئه‌و ژنانه‌ له‌و عه‌قڵییه‌ته‌ یاخیی بوون و پێداگرییان له‌سه‌ر ئینسابوونی خۆیان كردووه‌.

ئه‌و دیارده‌یه‌ ئه‌و‌ ڕاستییه‌ ده‌سه‌لمێنێت كه‌ ئایدۆلۆجیای ئیسلامیزم و داكۆكیی كلتوری ئیسلامیی له‌سه‌ر فره‌ژنیی ئایدۆلۆجیایه‌كی به‌رته‌سكه‌ و به‌ته‌واویی جێگه‌ی ئینسانییه‌تی ژنی تیا نابێته‌وه‌. بیرمان نه‌چێت ژماره‌یه‌ك له‌وانه‌ی له‌ په‌رله‌ماندا ده‌ستیان بۆ په‌سه‌ندكردنی یاسای فره‌ژنیی به‌رز كرده‌وه‌ ژنبوون. بۆیه‌ شكاتكردنی ژنانی ناو ئایدۆلۆجیای ئیسلامیی له‌ فره‌ژنیی ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێت كه‌ بۆی هه‌یه‌ ته‌نانه‌ت ژنانیش بچنه‌ ناو ئایدۆلۆجیایه‌كی دژه‌ژنه‌وه‌ و ماوه‌یه‌كی زۆر داكۆكیی لێ بكه‌ن. به‌ڵام له‌هانكاتدا ئه‌وه‌ش پیشان ده‌دات كه‌ چه‌نده‌ گرنگه‌ یاسای مه‌ده‌نیی و ئینساندۆستانه‌ له‌ وڵاتدا هه‌بێت و چۆن ده‌بێته‌ زه‌مینه‌سازییه‌ك بۆ جێگرتنی كلتورێكی مه‌ده‌نیی كه‌ له‌گه‌ڵ ڕۆحی سه‌رده‌می تازه‌دا بگونجێت. هیوادارم ئه‌و په‌نابردنه‌ بۆ یاسا له‌سه‌ر فره‌ژنی سه‌ره‌تایه‌ك بێت بۆ هێنانه‌وه‌ی باسی فره‌ژنیی بۆ سه‌ر ئه‌جێندای ڕۆژ و زه‌مینه‌سازییه‌ك بكات بۆ به‌خۆداچوونه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و ژن و پیاوانه‌ی كه‌ له‌ ڕابردوودا به‌ناوی ئاینه‌وه‌ داكۆكییان له‌ فره‌ژنیی ده‌كرد‌.

له‌ رێوان وه‌رگیراوه‌

بگه‌ڕێوه‌ | بینێره‌ | چاپ | (1207) جار بینراوه‌

My Yahoo | Twitter| Facebook

بۆچوون بنێره‌





بابه‌ت و کەیسی سەنتەر
avatar

ئاماری حاڵه‌ته‌کانی کێشه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی و توندووتیژی که‌ روویانکردوه‌ته‌ سه‌نته‌ری نینا له‌ ساڵی 2016!

ئه‌رشیفی ئاماره‌کانی بەشی ڕاوێژکاری و ڕێنوێنی کێشە کۆمەڵایەتیەکان لە سەنتەری نینا 124 حاله‌تی له‌ ساڵی 2016 د...
avatar

ئامار و ڕاپۆرتی که‌یسەکانی سه‌نته‌ری نینا له‌ ساڵی 2015 دا‌

ئامار و ڕاپۆرتی که‌یسەکانی سه‌نته‌ری نینا له‌ ساڵی 2015 دا

ئاماره‌کان ده‌توانن په‌یامێکمان ده‌رباره‌...
avatar

ئاماری ساڵی 2014 ی ئه‌و که‌یسانه‌که‌ ڕویان له‌ سه‌نته‌ری نینا کردووه‌!

ئه‌و که‌یسانه‌ی‌ ڕویانکردووه‌ته‌ سه‌نته‌ری نینا و تۆمارکراون ‌ 113 که‌یسی جۆراوجۆر‌ له‌ ته‌مه‌نی 18- 65 ...
avatar

هێندە ترسی لەباوکی هەیە نەیتوانیوەبپرسێت بۆچی دایکی کوشتووە

قوربانیه‌كانی‌ كوشتن به‌ناوی‌ شه‌ره‌فپارێزییه‌وه‌ هه‌ر ئه‌وانه‌ نین كه‌ گیان له‌ده‌ستده‌ده‌ن، به...
ikkr.org © 2017 | Start| Designed by www.helanet.se