یەكسانیی نـــاســـــنامە و دادوەریی كۆمەڵایەتی!

6

نووسینی:نانسی فره‌یزه‌ر
وەرگێڕان: كانەبی محەممەد عه‌بدوڵا

لەم سەردەمەی ئێستاماندا “دانپێدانان” بووەتە چەمكێكی سەرەكی و جەوهەری. ئەم چەمكە كە ریشەكەی دەگەڕێتەوە بۆ فەلسەفەی هیگڵ، بایەخێكی تازە وەردەگرێت لەوكاتەی كە سەرمایەداری پەیوەندیی نێوان كولتوورەكان خێراتر دەكات و هێڵكاریە كلاسیكیەكانی لێكدانەوە و راڤەكاری دەشكێنێ و مۆركێكی سیاسیش دەداتە ناسنامەكان. ئەو گرووپانەی لە سایەی ئاڵاكانی نەتەوە و نەژاد و “رەگەز” و جێندەر و سێكس كەوتوونەتە چالاكی، خەبات دەكەن لە پێناوی ئەوەی ناسنامەكەیان كە جیاوازە لەوانیدیكە دانی پێدابنرێ. لەم خەباتەدا، ناسنامەی گشتی/كۆمەڵەیی (كۆلێكتیڤ) جێی بەرژەوەندیی چینیەكان دەگرێتەوە وەك مەیدانێك بۆ چالاكی و تێكۆشانی سیاسی – لێرەدا هەتا دێ زیاتر خەڵك داوای ئەوە دەكەن كە وەك رەشپێست، هاوجنسباز (هۆمۆسێكسوال)، خەڵكی ناوچەیەك، یان مەزهەبێك بناسرێن نەك وەك پرۆلیتار یان بورژوا. لێرەدا ستەم چیتر بە هاوواتای ئیستغلالكردن دانانرێت بەڵكو دەبێتە هاوواتای هەژمون و زاڵبوونی كولتووری.

ئایا ئەم ئاراستەیە وەرچەرخانێك نییە كە رەنگە ببێتە مایەی لێكترازان و دابەشكردنەوەی كۆمەڵگە و رەتكردنەوەی نۆرمە مۆراڵیە گەردوونیەكان (1)؟ یاخود ئایا روانگەیەكمان ناداتێ بۆ دیتنی جیاوازیە كولتووریەكان كە پێشتر لەبەر ئایدیۆلۆژیای ماتێریالیستی باو نەدەبینران، بەڵام بەهۆی رووخانی كۆمونیزم لە سۆڤیەت ئەو ئایدیۆلۆژیایە متمانە و باوەڕی لە دەست دا. ئەو ئایدیۆلۆژیایەی كە جیاوازیەكانی نەدەدیت بۆیە ببووە مایەی بەهێزبوون و زیادبوونی ستەمكاری، ئەویش بە بەگەردوونیكردنی نۆرمەكانی چینی زاڵ بە شێوەیەكی هەڵە(2).

لێرەدا دوو بۆچوونی گشتی دەربارەی نەبوونی دادوەری رووبەڕووی یەكتر دەبنەوە. بۆچوونی یەكەم ئەوەیە كە ستەمی كۆمەڵایەتی لە ئەنجامی ستروكتوری ئابووریی كۆمەڵگەوە سەرهەڵدەدات. ئەم ستەمە لە ئیستیغلالكردن یان كولەمەرگی و هەژاریەكی كوشندەدا رەنگدەداتەوە. بۆچوونی دووەم كە سروشتێكی كولتووری یان سیمبۆلی هەیە، لە مۆدێلە كۆمەڵایەتیەكانی نوێنەرایەتیكردنەوە دێت كۆد و بەها و بیروباوەڕی خۆی دەسەپێنێ و هەوڵ دەدات ئەوانیدیكە بخاتە پەراوێزەوە تا كولتووری خۆی زاڵ بكات. لێرەدا ئەم رەوتە دان بە ئەوانیدیكەدا نانێت و تەنانەت دەبێتە مایەی سووكایەتیپێكردنیان.

جیاوازیی نێوان ستەم و زوڵمی كولتووری و ستەم و زوڵمی ئابووری نابێت ئەو راستیە بسڕێتەوە كە لە پراكتیكدا هەردوو جۆری ئەم ستەم و زوڵمە بە شێوەیەكی ئاسایی دەچنە ناو یەكترەوە، بە جۆرێك كە دیالێكتیكانە (جەدەلیانە) یەكتر بەهێز دەكەن. لە راستیدا، ژێردەستەیی و ملكەچبوونی ئابووری دەبنە رێگر لە بەردەم هەموو جۆرە بەشدارییەك لە بەرهەمهێنانی كولتووریدا كە خودی نۆرمەكانی لەلایەن دەوڵەت و جیهانی ئابوورییەوە شێوەی دامەزراوەییان پێدراوە.

هەتا دێ زیاتر خەڵك داوای ئەوە دەكەن كە وەك رەشپێست، هاوجنسباز (هۆمۆسێكسوال)، خەڵكی ناوچەیەك، یان مەزهەبێك بناسرێن نەك وەك پرۆلیتار یان بورژوا
چارەسەركردنی ئەم ستەمە ئابووریە لە رێگای گۆڕینی ستروكتورەكانەوە دەبێت: دابەشكردنی داهاتەكان، سەرلەنوێ رێكخستنەوەی دابەشكردنی كار، چاودێریەكی دیموكراتیانەی بڕیارەكانی وەبەرهێنان، گۆڕینی بناغەیی هەڵسووڕانی سیستەمی ئابووری… ئەم هەنگاوانە هەموویان یان بەشێكیان دەوەستنە سەر “دابەشكردنەوە”. هەرچی سەبارەت بە چارەسەركردنی ستەم و زوڵمی كولتووریشە، لە ڕێگای گۆڕینە كولتووری یان سیمبۆلیەكانەوە بەدی دێت: سەرلەنوێ هەڵسەنگاندنی ئەو ناسنامانەی كە بە قێزەون و سووك سەیركراون، دانپێدانان یان نرخدان بە هەمەڕەنگیی كولتووری، یان هەڵتەكاندنێكی گشتیی مۆدێلە كۆمەڵایەتیەكانی نوێنەرایەتیكردن كە رەنگە ببێتە هۆی گۆڕانی دید و بۆچوونی هەر تاكێكی كۆمەڵگە لەسەر خودی خۆی. ئەم هەنگاوانەش دەكەونە چوارچێوەی “دانپێدانان”.

جا لێرەدا هەردوو بۆچوونەكە لەسەر چۆنیەتی وێناكردنی ئەو گرووپانەی بوونەتە قوربانیی ستەم و زوڵم لێك دووردەكەونەوە و جیاواز دەبن. لە چوارچێوەی دابەشكردنەوەدا، بە گشتی باس لە چینە كۆمەڵایەتیەكان دەكرێت، ئەو چینانەی لە سەرەتادا لەسەر بنچینەی زاراوە و چەمكی ئابووری پێناسە كراون، بەپێی پەیوەندییان بە بازاڕ یان بە ئامرازەكانی بەرهەمهێنانەوە. بۆ ئەمەش نموونەیەكی كلاسیكیمان هەیە، ئەویش بیر و بۆچوونەكانی ماركسە لەسەر چەوساندنەوەی چینی كرێكاران. بەڵام ئەم وێناكردنەی سەرەوە كۆمیونیتەكانی كۆچبەران و كەمینە ئێتنیكیەكان و ئەوانی دیكەش دەگرێتەوە. هەرچی لە چوارچێوەی دانپێدانانیشە، ستەم و زوڵم و زۆرداری پەیوەندییان بە ئامرازەكانی بەرهەمهێنانەوە نییە، بەڵكو پەیوەندییان بە نەبوون یان كەمی رێز و نرخدانانەوە هەیە. زوو زوو باس لە گرووپە ئێتنیكیەكان دەكرێت كە مۆدێلە كولتووریە زاڵەكان بە جیاواز یان بە نزم سەیریان دەكەن: ئەمە هۆمۆسێكسوال و رەگەزەكان و ژنانیش دەگرێتەوە. ئەو داواكاریانەی پەیوەندییان بە سەرلەنوێ دابەشكردنەوەوە هەیە زۆرجار داوای نەهێشتنی رێسا و رێكارە ئابووریەكان دەكەن كە بەردی بناغەی خەسڵەتە تایبەتیەكانی گرووپەكان پێكدێنن و حەزیش دەكەن برەو بە ناجودایی نێوانیان بدەن. بەڵام بە پێچەوانەوە، ئەو داواكاریانەی كە پەیوەندییان بە دانپێدانانەوە هەیە و لەسەر جیاوازیە گریمانەییەكانی گرووپەكان راوەستاون، حەز دەكەن برەو بە جیاوازیكردن بدەن (كاتێك بە شێوەیەكی كردەنی دروستی ناكەن پێش ئەوەی بەهاكەی دیاری بكەن). كەواتە بۆمان رووندەبێتەوە كە لە نێوان سیاسەتی دانپێدانان و سیاسەتی دابەشكردنەوەدا گرژی و ناكۆكی هەیە.

لە هەلومەرجێكی وەهادا چۆن بیر لە دادپەروەری كۆمەڵایەتی بكەینەوە؟ ئایا دەبێت چین بخەینە پێش جێندەر و سێكس و رەگەز و نەژادەوە و تەواوی داخوازیی “كەمینەكان” رەتبكەینەوە؟ ئایا دەبێت پێداگرین لەسەر ئەوەی كە دەبێت بەناوی گەردوونگەرایی و كۆمارگەرایی نۆرمەكانی زۆرینە وەرگرین؟ یانیش دەبێت هەوڵ بدەین تا ئەوەی تا ئێستا ناكرێت بیبەزێنین یان تێیپەڕێنین و تێكەڵی بكەین لەگەڵ روانگە سۆسیالیستیەكە و ئەوەی پێشدەچێت پاساودرابێتەوە تێكەڵی بكەین لەگەڵ فەلسەفە “پۆست-سۆسیالیستیەكەی” فرەكولتووری؟

ستەم و زۆرداری بە دوو شێواز چارەسەر دەكرێن. شێوازی یەكەم بریتیە لە راستكردنەوە كە ئامانجەكەی چاككردنی ئەنجامەكانی رێكخستنی كۆمەڵایەتیە بێ ئەوەی دەستكاریی هۆكارە ریشەییەكانی بكرێت. شێوازی دووەمیش بریتیە لە گۆڕانكاری كە بۆ هۆكارە ریشەییەكان دەگونجێت. واتە لێرەدا هۆیەكان و نیشانەكانی نەخۆشیەكە لە بەرامبەر یەكتردا وەستاون.

لەسەر ئاستی كۆمەڵایەتی، ئەو چارەسەرانەی كە سەر بە رەوتی راستكرنەوەن و لە رووی مێژووییەوە پەیوەندییان بە دەوڵەتی لیبراڵیی خۆشگوزەرانەوە هەیە، كار دەكەن بۆ ئەوەی ئاكامی دابەشكردنی نادادوەرانە كەمبنەوە و زۆر ئازاربەخش نەبن. بەڵام ئەم چارەسەرە دەستكاری رێكخستنی سیستەمی بەرهەمهێنان ناكات. هەرچی چارەسەری سەر بە رەوتی گۆڕانكاریە، لە ماوەی ئەم 200 ساڵەی دواییدا بەسترابوونەوە بە سۆسیالیزم كە داوای گۆڕانكاریەكی ریشەیی كردووە، ئەو ستروكتورە ئابووریەی كە برەوی بە زوڵم و ستەمی كۆمەڵایەتی داوە. ئەمەش پێویستی بە سەرلەنوێ رێكخستنەوەی پەیوەندیەكانی بەرهەمهێنان هەبووە. بەمجۆرە نەك تەنیا دابەشكردنی توانستی كڕین گۆڕانی بەسەردا دێت، بەڵكو دابەشكردنی كۆمەڵایەتیی كار و مەرجەكانی ژیان و بوونیش دەگۆڕێن.

با نموونەیەك بۆ تیشك خستنە سەر ئەم جوداكاریە بهێنینەوە. ئەو كۆمەكانەی كە بە گوێرەی رێژەی دەرامەت و داهات دابەش دەكرێن و دەبنە پشتیوانیەكی ماددی بۆ ئەو كەسانەی زۆر هەژارن، بەشداریش دەكەن لە پتەوكردنی جوداكاری كە رەنگە ببێتە هۆی بەرپابوونی بەریەككەوتن و رووبەڕووبوونەوە. بەمجۆرە، دابەشكردنەوەی سەرمایە بۆ راستكردنەوە لەسەر ئاستی كۆمەڵایەتیدا لە ولایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكادا شێوەی “كردەوەی رەزامەندانە” یان “جوداكاریی پۆزەتیڤ” وەردەگرێت. ئەم جوداكاریە پۆزەتیڤە كار دەكات بۆ ئەوەی یەكسانی و دادوەری لە كار و پەروەردە دابین بكات بۆ ئەو كەسانەی كە سپیپێست نین واتە رەنگدارن (رەشپێست، دووڕەگ و تێكەڵە، تەنانەت خەڵكانی ئاسیایی گەنمڕەنگیش – وەرگێڕ)، ئەمەس بەبێ ئەوەی سروشت یان ژمارەی دەرفەتی كار و خوێندن بگۆڕن. لەسەر ئاستی كولتووریش، دانپێدانانی راستكردنەوە ناسیۆنالیزمێكی كولتووری لێدەكەوێتەوە كە هەوڵ دەدات رێز و قەدر دابین بكات بۆ كەسانی رەنگدار ئەویش بە نرخ و بەها پەیدا كردن بۆ “نیگرۆبوون یان رەشپێستبوون” بێ ئەوەی دەستكاریی كۆدە دوانەییەكەی سپی – رەش بكات كە سەرچاوەی ئەو واتا و بۆچوونەیە. كەواتە كردەوەی رەزامەندانە (یان جوداكاریی پۆزەتیڤ) سیاسەتی كۆمەڵایەتی – ئابووریی دژ بە رەگەزپەرستیی لیبراڵی بە سیاسەتە كولتووریەكەی دەسەڵاتی رەشپێست (بلاك پاوەر) دەبەستێتەوە.

بەڵام ئەم چارەسەركردنە ناچێت دەستكاریی ئەو بونیاد (ستروكتور)ە ریشەییانە بكات كە نایەكسانی چینەكان و نایەكسانی رەگەزەكان بەرهەمدێنن. بەمجۆرە ژمارەی گۆڕانكاری یان دەستكاریە رووكەشیەكان بەردەوام لە زیادبووندایە، كە بەشداری دەكەن لە زیاتر دەرخستنی جوداكاریە رەگەزیەكان و هەروەها لە دانی وێنەیەك یان پەڵەیەك بەو كەسانەی كە زۆر هەژارن بەوەی كە چینێكن كەموكورتییان هەیە و هەرگیز تێر نابن و هەردەم چاویان لە یارمەتیە. تەنانەت ئەو گرووپانە هەندێ جار وەها وەسف دەكرێن كە بەختدارن چونكە دەوڵەت ئاوڕیان لێدەداتەوە. ئا بەمجۆرە دەتوانین بڵێین كە ئەو رێگایەی گیراوەتە بەر بۆ راستكردنەوەی ئەو ستەم و زوڵمانەی پەیوەندییان بە دابەشكردنەوەی سەرمایەوە هەیە، لە دواییدا دەبێتە هۆی دروستبوونی هەندێ ستەم و زوڵمی دیكە كە پەیوەستن بە چەمكی دانپێدانانەوە.

لە بەرامبەر ئەمەدا، چارەسەری گۆڕانكاری كە سیستەمە كۆمەڵایەتیە گەردوونیەكان و سەپاندنێكی لەسەرخۆی باج كە هەتا دێت زیاتر و توندتر دەبێت بە یەكەوە دەبەستێتەوە، دەیەوێ بۆ هەموو كەسێك دەرفەتی دەستكەوتنی كار دابین بكات. بەڵام لە هەمان كاتدا ئەم رەوتە دەیەوێ كار و تێركردنی پێداویستیە بنچینەییەكان لە یەكتر جیابكاتەوە. هەر ئەمەیە وا دەكات نایەكسانیی كۆمەڵایەتی كەم ببێتەوە بێ ئەوەی هەندێ توێژ لە كەسانی هەژار دروست بكات كە وا سەیر دەكرێن گوایە لەسەر خێر و سەدەقەی گشتی دەژین. ئەم رێگایە كە بە پلەی یەكەم بایەخ بە ستەم و زوڵمەكانی دابەشكردنی سەرمایە دەدات، بەشدار دەبێت لە چارەسەركردنی هەندێ لە ستەمەكانی دانپێدانان.

هەردوو رەوتی دابەشكردنەوەی سەرمایە بە مەبەستی راستكردنەوە، وابەستەن بە بۆچوونی گەردوونی دەربارەی چەمكی دانپێدانان. واتە دابینكردنی بەهای مۆراڵیی یەكسان بۆ هەمووان. بەڵام هەردوو رەوتەكە لە ئاست جیاوازیكردن لە نێو گرووپە كۆمەڵایەتیەكاندا پشت بە لۆژیكی جیاواز دەبەستن.

هەرچی چارەسەری دووەمە، بۆ راستكردنەوەی نادادوەری لە رووی كولتووریەوە وابەستەیە بەوەی كە بە شێوەیەكی گشتی پێیدەڵێن فرەكولتووری. ئەمەش بریتیە لە نەهێشتنی بێڕێزی بە ناسنامەی گشتی (كۆلێكتیڤ) كە بە ناڕەوا لە نرخیان كەم كراوەتەوە. بەڵام ئەم رێگاچارە دەستكاری ناوەڕۆكی ئەم ناسنامانە و سیستەمی جوداكاریانەیان ناكات. ئەمە لە كاتێكدا چارەسەری پابەند بە وەرچەرخان بە شێوەیەكی ئاسایی داوای هەڵوەشاندنەوە (Deconstruction) دەكات، واتە تێكدانی ئەو بونیادانەی كە جوداكار و ستەمكارن. ئەم رێگاچارە هەوڵ دەدات بێڕێزی نەهێڵێت بەرامبەر بە كولتووری “ئەوانیدیكە”ی جیاواز، ئەویش بە گۆڕینی بونیاد (ستروكتور)ی هەڵسەنگاندنی كولتووری كە لە پشتەوەی ئەم بێڕێزیەوەیە. ئەم چارەسەرانە كە سەقامگیریی ناسنامەكان و جوداكاریەكان هەڵدەوەشێننەوە، هەوڵ نادەن ستاتو و سەنگی خود بەرز رابگرن، بەڵكو ئەو بۆچوونەی كە لەسەر خودی خۆمان هەمانە دەگۆڕن.

نموونەیەك كە دەتوانێ تیشك بخاتە سەر ئەم لێكدانەوەیە بریتیە لە ناسنامەی ئەو گرووپەی لە رووی سێكسوالیتیەوە جیاوازە و ئەم جیاوازیەش وەكو قێزەون وێناكراوە. رێگاچارە بۆ راستكردنەوەی ئەو بۆچوون و رەوتەی كە پێیدەگوترێ هۆمۆفۆبیا (ترس لە هۆمۆسێكسوالەكان) هەردەم بە بزووتنەوەی گەی (gay) گرێدراوەتەوە كە ئامانجەكەی بریتیە لە نرخدانان بۆ ناسنامەی هۆمۆسێكسوال. بە پێچەوانەوە، ئەو رێگاچارانەی تایبەتن بە دروستكردنی گۆڕانكاری و وەرچەرخان نزیكن لە بزووتنەوەی (queer) كە دەیەوێت تێگەیشتنی دوانەكی لەمەڕ هۆمۆسێكسوال/ هیتیرۆسێكسوال هەڵبوەشێنێتەوە و تێكیبدات. بزووتنەوەی گەی هۆمۆسێكسوالێتی بە كولتوور دادەنێت كە خاوەن خەسڵەتگەلێكی تایبەت بە خۆیەتی، لەمەدا كەمێك لە ئێتنیسیتی دەچێت. لێرەوەیە ” مۆدێلێكی ناسنامەیی” دێتە كایەوە كە گشت خەباتە جیاجیاكان لە پێناو دانپێدانان پێوەی وابەستەن و پەسەندیان كردووە. ئەم بزووتنەوەیە هەوڵ دەدات لە جیاتی ئەو وێنە نێگەتیڤانەی لەلایەن كولتووری زاڵەوە سەپێندراون و چوونەتە ناخیان، كولتوورێكی تایبەت بێنێتە كایەوە، كولتوورێك كە بە ئاشكرا گوزارشتی لێدەكرێ و لە ئایندەدا دەبێتە جێی رێزی كۆمەڵگە بە هەموو چین و توێژ و كاتیگۆریەكانیەوە. ئەم مۆدێلە چەندین سوودی رەسەن دەگرێتە خۆی و بە نزیككردنەوەی سیاسەتی دانپێدانان و سیاسەتی ناسنامە هانی بەسروشتیكردن و بە جەوهەریكردنی گرووپێك دەدات كە “رەسەن” و جیاوازە.

بە پێچەوانەوە، بزووتنەوەی (queer) هۆمۆسێكسوالیتی وەكو وابەستەیەكی بونیادنراو بۆ بێنرخكردنی سێكسوالیتی باو (هیتیرۆسێكسوالیتی) دەبینێت. واتە هەردووكیان یەكتر تەواو دەكەن و بەبێ یەكتر هیچ كامیان واتای نابێت. لێرەدا، ئامانجەكە ئەوە نییە بەها بدرێتە ناسنامەی هۆمۆسێكسوال، بەڵكو نەهێشتنی ئەو دابەشبوونە دوانەییەیە.

بزووتنەوەی گەی (gay) هەوڵ دەدات نرخ و بەها بداتە ئەو جوداكاریەی كە هەیە لە نێوان گرووپە سێكسیەكاندا – ئەمەش هاوچەشنی سیاسەتی دەوڵەتی خۆشگوزەرانە لەمەڕ راستكردنەوەی دابەشكردنی سەرمایە و نەهێشتنی جواكاریە كۆمەڵایەتیەكان. كەچی بزووتنەوەی (queer) هەوڵ دەدات ئەم جوداكاریە سێكسیە بە هۆكار و خەتابار دابنێت – بە هەمان شێوەی سۆسیالیزم و كۆمەڵگەی دوور لە چینایەتی.

لە بەرامبەر مۆدێلی ناسنامەیی (راستكەرەوە) مۆدێلێكی دیكە هەیە كە پێیدەڵێن مۆدێلی تایبەت بە پایە و ستاتو(مۆدێلی وەرچەرخاندن). كەواتە لێرەدا رەتكردنەوەی دانپێدانان چیتر بە شێواندنی دەروونی یان بە زیانێكی كولتووریی سەربەخۆ دانانرێت، بەڵكو بە پەیوەندیەكی دامەزراوەیی دادەنرێت بۆ ژێردەستەیی كۆمەڵایەتی، ئەو ژێردەستی و ملكەچیەی كە دامەزراوە كۆمەڵایەتیەكان بەرهەمی دێنن. ئەوەی دەبێت دانی پێدابنرێت خودی ناسنامەی گرووپێك نییە، بەڵكو پایە یان ستاتوی ئەندامانی ئەو گرووپەیە وەك هاوبەش و خاوەن پشكی تەواو لە نێو كارلێككردنە كۆمەڵایەتیەكاندا. ئەم سیاسەتە پێشنیازی ئەوە دەكات كە هەردوو شێوە لێكنزیكە ئابووری و كولتووریەكەی نێو ریزبەندی كۆمەڵایەتی تێكبدرێن و لەوەش تێبگەین كە هەردووكیان كەموكوڕییان هەیە و رێگرن لە بەردەم هاتنەكایەی ئەم یەكسانیە. لێرەدا مەسەلەكە ئەوە نییە داوای مافی سەنگ و قەدرێكی كۆمەڵایەتی یەكسان بكەین بۆ هەموو كەس (3)، بەڵكو ئەوەیە كە بە داواكردنی یەكسانی دەرفەتی بەشداربوونی هەمووان لە كارلێككردنی كۆمەڵایەتیدا، پێناسەی كایەی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی بكرێت. دادپەروەریەكی كۆمەڵایەتی كە لە یەك كاتدا هەم دابەشكردنەوە و هەم دانپێدانان، هەم چین و هەم ستاتو (پایە) بگرێتەوە. بیركردنەوە لە ستراتیژیەتێكی یەكانگیر كە لەوانەیە ببێتە مایەی نەهێشتنی ململانێ و ناكۆكیی نێوان ئەو دوو جۆرە خەباتە، پێویستی بە خۆدوورخستنەوە هەیە لە بەسایكۆلۆژیكردن و بەئەخلاقیكردنی مەسەلەكان.

* پرۆفیسۆرە لە بواری “دادپەروەریی جیهانی” لە كۆلێژی خوێندنە جیهانیەكانی سەر بە فۆنداسیۆنی مێزۆن دو سیانس دولۆم. كتێبێكی نووسیوە بە ناونیشانی بزووتنەوەی فێمینیزم: لە راپەڕینی ساڵانی شەستەكانەوە بۆ نیۆلیبرالیزم كە لە مانگی ئەیلول (سێپتێمبەر)ی 2012 لە لادێكوڤێرت لە پاریس بڵاودەبێتەوە.

ژێدەر و پەراوێزەكان:

(1) ئەم سەرچاوانە بخوێنەوە، ریچارد رۆتی، بەدەستهێنانی وڵاتەكەمان: بیری چەپ لە ئەمریكای سەدەی بیست و یەكەمدا، چاپخانەی زانكۆی هارڤارد، كامبریج، 1998 ؛ تۆد گیتڵن، بەرەبەیانی خەونە هاوبەشەكان: بۆ ئەمریكا بە هۆی جەنگە كولتووریەكانەوە وێران بووە، چاپخانەی مێترۆپۆلیتەن بوكس، نیویۆرك، 1995.

(2) چاپتەرەكەی چارلز تایلەر بخوێنەوە بەناونیشانی “سیاسەتی دانپێدانان” لەناو ئەو كتێبەی كە ئامی گوتمان سەرپەرشتی كردووە بە ناونیشانی فرەكولتووری: چاوخشاندنەوە بە سیاسەتی دانپێدانان، چاپخانەی زانكۆی پرینستن، 1994.

(3) ئەكسێل هۆنێت، خەبات لە پێناو دانپێدانان، چاپخانەی لو سێرف، پاریس، 2000.

له‌ تریبونی فێمینیستانی کورد وه‌رگیراوه‌

print